11. ททมาโน ปีโย โหติ
ผู้ให้ย่อมเป็นที่รัก

• ผู้ให้ คือพ่อแม่
  • ให้กำเนิด ให้ความอบอุ่น
  • ให้การศึกษาเล่าเรียน ให้การอบรมสั่งสอน
  • ให้ความรัก ความเมตตากรุณา
  • พ่อแม่ให้ทุกสิ่งทุกอย่างแก่เรา แม้กระทั่งชีวิตของท่านเอง
• ผู้ให้ คือครู-อาจารย์
  • ให้ความรู้ (วิชาการ)
  • ให้การอบรมสั่งสอน
  • ให้แนวทางในการดำเนินชีวิต
  • ให้คำแนะนำที่ดีเสมอ
  • ให้แบบอย่างที่ดีตลอดมา
  • ให้อาชีพ (แนะแนว)
• ผู้ให้ คือในหลวง
  • ทรงให้ความห่วงใย
  • ทรงให้แนวทางในการดำเนินชีวิต
  • ทรงให้สติปัญญา
  • ทรงให้ความก้าวหน้าในด้านวิชาการ
  • ทรงให้กำเนิดทฤษฎีใหม่ ๆ
  • ทรงให้ความร่มเย็นแก่พสกนิกร
  • ทรงให้ทุกสิ่งทุกอย่าง เพื่อให้พสกนิกรของพระองค์ มีความเป็นอยู่ที่ดี

12. อกฺโกเธน ชิเน โกธํ
พึงชนะความโกรธด้วยความไม่โกรธ

• คนโกรธคนอื่นได้ชื่อว่า แพ้ผู้อื่น
• คนโกรธคนอื่นได้ชื่อว่า แพ้ตนเอง
• ผู้ไม่โกรธผู้อื่นตอบ ได้ชื่อว่า ชนะทั้งตนเองและผู้อื่น
• ความโกรธทำให้จิตใจเร่าร้อน
• ความโกรธทำให้ร่างกายผิดปกติ
• ความโกรธทำให้วาจาผิดปกติ
• ความโกรธทำให้จิตผิดปกติ
• ความโกรธเป็นบ่อเกิดแห่งความหายนะ
• ความโกรธทำให้ตนเองและสังคมเดือดร้อน
• ความโกรธทำให้โลกอยู่อย่างไม่สงบสุข
• พึงควบคุมความโกรธด้วยขันติ (ไม่โกรธตอบ)

13. ปญฺญา โลกสฺมิ ปชฺโชโต
ปัญญาเป็นแสงสว่างในโลก

• ปัญญานำไปสู่ความสุข
• ปัญญานำไปสู่ความเจริญ
• ปัญญานำไปสู่ความก้าวหน้าในชีวิต
• ปัญญาเป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงความเป็นมนุษย์
• ปัญญาเป็นสิ่งที่ทำให้สังคมมนุษย์เจริญ
• ปัญญาเป็นสิ่งที่ทำให้สังคมมนุษย์เจริญ
• ปัญญาเป็นสิ่งที่มนุษย์พึงแสวงหาเพื่อการพัฒนา
• โลกที่เจริญในปัจจุบันล้วนมาจากปัญญาของมนุษย์
• ปัญญาเป็นสิ่งที่ทำให้มนุษย์ แตกต่างจากสัตว์ดิรัจฉาน

14. สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย
การสั่งสมบุญ นำสุขมาให้

• บุญนำสุขมาให้ในปัจจุบัน
  • บุญคือความสุขทางใจ
  • บุญเป็นสิ่งที่แสดงออกทางการได้
  • บุญเป็นสิ่งที่แสดงออกทางวาจาได้
  • ทำให้อยู่เป็นสุขในชีวิตประจำวัน
  • ทำให้อยู่กับสังคมรอบข้างอยู่อย่างมีความสุข
  • ทำให้สังคมโลกได้รับความสุขไปด้วย
• บุญนำสุขมาให้ในโลกหน้า
  • เกิดในตระกูลดี มีร่างกายที่สมบูรณ์
  • มีผิวพรรณดี มีหน้าตาดี
  • มีคนให้ความนับถือ ไม่ตกในอบายภูมิ
  • ไม่มีโรคภัยมาเบียดเบียน เกิดบนโลกสวรรค์

15. สุวิชาโน ภวํ โหติ
ผู้รู้ดี เป็นผู้เจริญ

• รู้แนวทางการปฏิบัติทางกายที่ดี
• รู้แนวทางการปฏิบัติทางวาจาที่ดี
• รู้แนวทางการปฏิบัติทางใจที่ดี
• รู้แนวทางในการดำเนินชีวิตที่ดี
• รู้เท่าทันเหตุการณ์และผู้อื่น
• รู้เท่าทันสถานการณ์ปัจจุบัน
• รู้เท่าทันสถานการณ์โลก
• รู้เท่าทันเล่ห์เหลี่ยมคู่แข่ง
• แต่ มิใช่มีแต่ความรู้ดี แล้วไม่มีดีในตัว

16. ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร
พ่อแม่เป็นบูรพาจารย์ของบุตร
พ่อแม่ได้รับยกย่องว่า เป็นครูคนแรกของลูก

• พ่อแม่สอนลูกตั้งแต่อยู่ในครรภ์
• พ่อแม่สอนให้ลูกพูด พ่อแม่สอนให้ลูกเดิน
• พ่อแม่สอนให้ลูกนั่ง พ่อแม่สอนให้ลูกทาน
• พ่อแม่สอนให้ลูกมีมารยาทที่ดี
• พ่อแม่สอนให้ลูกดำเนินชีวิตในทางที่ดี
• พ่อแม่ให้ความรักความอบอุ่นแก่ลูกเสมอ
• พ่อแม่เป็นผู้นำด้านความคิดลูกเสมอ (แนะนำพร่ำสอน)
• พ่อแม่ทำตัวให้เป็นตัวอย่างที่ดีแก่ลูกเสมอ

17. มาตา มิตฺตํ สเก ฆเร
พ่อแม่เป็นมิตรที่ดีในเรือน

• พ่อแม่ เป็นเพื่อนกิน เพื่อนเล่นของลูก
• พ่อแม่ เป็นเพื่อนเที่ยวของลูก
• พ่อแม่ เป็นเพื่อนในยามเหงาของลูก
• พ่อแม่ เป็นเพื่อที่คอยให้คำแนะนำเสมอ
• พ่อแม่ เป็นเพื่อตายของลูก
• พ่อแม่ ทุ่มเทแรงกายและแรงใจเพื่อลูก
• พ่อแม่ ตอบคำถามข้อหนึ่งยากที่สุด คือ รักลูกมากแค่ไหน
• พ่อแม่ ยอมอดได้เพื่อให้ลูกได้กิน
• พ่อแม่ ยอมตายแทนลูกได้

18. มาตา อรหํ สเก ฆเร
พ่อแม่เป็นพระอรหันต์ในบ้าน

• พ่อแม่มีความบริสุทธิ์ในต่อลูก เปรียบประดุจพระอรหันต์ ผู้มีใจบริสุทธิ์จากกิเลส
• พ่อแม่สั่งสอนลูกด้วยใจที่บริสุทธิ์
• พ่อแม่มอบความรักที่บริสุทธิ์ให้แก่ลูกทุกคน
• พ่อแม่ปฏิบัติต่อลูกด้วยความบริสุทธิ์ใจ
• พ่อแม่ให้ทุกสิ่งทุกอย่างแก่ลูกด้วยความบริสุทธิ์ใจ
• พ่อแม่เลี้ยงลูกด้วยความบริสุทธิ์ใจ โดยไม่หวังผลตอบแทน
• พ่อแม่คอยดูแลในยามป่วยไข้ ด้วยใจที่เปี่ยมด้วยความรักและห่วงใย
• ลูก ๆ ไม่เคยถามพ่อแม่เลยว่า ด่าว่าลูกทำไม ด่าว่าแล้ว พ่อแม่รู้สีกอย่างไร

19. นตฺถิ พาเล สหายตา
ความเป็นเพื่อนไม่มีในคนพาล

• ลักษณะของคนพาล
  • ชอบคิดชั่ว ฃอบทำชั่ว
  • ชอบพูดชั่ว ไม่มีสัจจะ เช่น ไม่มีสัจจะในหมู่โจร
  • เห็นแก่ตัว เห็นแก่ได้ เห็นแก่กิน
  • ชอบชักชวนในทางที่ชั่ว มั่วอบายมุข
• ลักษณะของคนดี (บัณฑิต)
  • ชอบคิดดี ชอบทำดี
  • ชอบพูดดี มีสัจจะ ไม่กลับกลอก
  • ไม่เห็นตัว มักเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก
  • ไม่ชักชวนในทางฉิบหาย ไม่ชวนมั่วอบายมุข
  • ชอบแนะนำในทางที่ดี ทางที่เจริญ อันนำมาซึ่งความสุข แก่ตนเองและสังคมส่วนรวม

20. วิริเยน ทุกฺขมจฺเจติ
คนพ้นจากความทุกข์ได้เพราะความเพียร

• คนที่ขยันย่อมเรียนได้เกรดดี
• คนที่ขยันย่อมไม่มีคำว่าสอบตก
• คนที่ขยันย่อมไม่มีการกล่าวอ้าง (ไม่มีเวลา ตื่นสาย)
• คนที่ขยันย่อมไม่มีคำว่า แพ้
• คนที่ขยันย่อมเป็นคนที่คิดเป็น
• คนที่ขยันย่อมเป็นคนที่ปรับตัวเองได้ทุกสถานการณ์
• คนที่ขยันย่อมเป็นที่ต้องการของสังคม
• คนที่ขยันย่อมเป็นที่รักของพ่อแม่ ครูอาจารย์
• คนที่ขยันย่อมประสบความสำเร็จในชีวิต
• คนที่ขยันย่อมสามารถทำให้ชีวิตประสบความสุขได้
• พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลาย ท่านพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงได้ เพราะความเพียร (ความขยัน)