31. สีเลน สุคติ ยนฺติ
ศีลย่อมนำไปสู่สุคติ

• ศีลเป็นพื้นฐานของความดีทั้งปวง
• ศีลเป็นเครื่องประดับของคนดี
• ศีลเป็นเครื่องหมายของคนดี
• ศีลเป็นพื้นฐานของความสงบสุข
• ผู้มีศีลย่อมอยู่เป็นสุขทั้งโลกนี้และโลกหน้า
• ศีลจึงเป็นพาหนะนำมนุษย์ไปสู่โลกสวรรค์ (สุคติ)

32. สีเลน โภคสมฺปทา
ศีลย่อมทำให้โภคทรัพย์เจริญ
คนมีศีลทำกิจการใด ๆ ย่อมประสบแต่ความสำเร็จและความเจริญ

• คนในสังคมนับถือด้วยคุณธรรม
• คนมีคุณธรรมย่อมเป็นที่เชื่อใจของผู้อื่น
• คนไม่เบียดเบียนคนอื่นย่อมมีคนรัก
• คนไม่ขโมยคนอื่นย่อมมีคนไว้ใจ
• คนไม่ผิดประเวณี ย่อมได้รับเกียรติจากผู้อื่น
• คนไม่พูดเท็จ ย่อมมีคนเกรงขามและน่านับถือ
• คนไม่ดื่นสุรา ย่อมครองสติไว้ได้ ทำอะไรไม่มีผิดพลาด

33. อเนกาสี ลภเต สุขํ
กินคนเดียวย่อมไม่มีความสุข

• คนกินคนเดียวเป็นคนเห็นแก่ตัว
• คนเห็นแก่ตัวย่อมไม่สนใจสังคมรอบข้าง
• มนุษย์เป็นสัตว์สังคมย่อมอยู่คนเดียวไม่ได้
• เราอิ่มในขณะที่คนอื่นหิว จะมีความสุขได้อย่างไร
• การสร้างทุกข์แก่คนอื่น ตัวเราย่อมไม่มีสุขด้วย
• จึงควรมีการแบ่งปันความสุขให้แก่กันและกัน
• สังคมปัจจุบันต้องการความเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน

34. ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ
ธรรมะที่ประพฤติดีแล้ว ย่อมนำสุขมาให้

• ธรรมะสร้างความสุขทางกาย
• ธรรมะสร้างความสุขทางวาจา
• ธรรมะสร้างความสุขทางใจ
• ธรรมะนำความสุขมาให้บุคคล
• ธรรมะนำความสุขมาให้ครอบครัว
• ธรรมะนำความสุขมาให้สังคมส่วนรวม
• ธรรมะสร้างความสงบสุขให้แก่โลกทั้งมวล

35. อิณทานํ ทุกฺขํ โลเก
การเป็นหนี้ เป็นทุกข์ในโลก

• เป็นทุกข์เพราะกลัวเจ้าหนี้ทวง
• เป็นทุกข์เพราะกลัวไม่มีทรัพย์จะใช้หนี้
• เป็นทุกข์เพราะกลัวไม่มีทรัพย์จะใช้ถ้าใช้หนี้
• เป็นทุกข์เพราะกลัวเจ้าหนี้จะเอาชีวิต
• เป็นทุกข์เพราะพะวงเรื่องอนาคต
• เป็นทุกข์เพราะการแสวงหาเพื่อใช้หนี้
• เป็นทุกข์ในขณะที่ใช้จ่ายทรัพย์

36. ทฬิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก
ความจน เป็นทุกข์ในโลก

• เป็นทุกข์เพราะไม่มีอะไรจะกิน
• เป็นทุกข์เพราะไม่มีอะไรจะใช้
• เป็นทุกข์เพราะไม่มีที่จะอยู่
• เป็นทุกข์เพราะไม่มียารักษาโรค
• เป็นทุกข์เพราะต้องดิ้นรนหาในสิ่งที่ตนไม่มี
• เป็นทุกข์เพราะต้องมีความเป็นอยู่ที่แร้นแค้น
• เป็นทุกข์เพราะต้องทนอยู่ด้วยความทรมาน

37. จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ
จิตที่ฝึกดีแล้ว ย่อมนำสุขมาให้

• ความสุขหรือความทุกข์ย่อมอยู่ที่จิตใจ
• อยากมีความสุขต้องหมั่นฝึกฝนจิตตนเอง
• จิตที่ฝึกดีแล้ว คือจิตที่ประกอบด้วยธรรมะ
• จิตที่มีธรรมะย่อมแบ่งแยกดีชั่วได้
• จิตที่มีธรรมะย่อมเลือกคิด และทำในสิ่งที่ดี
• จิตดี คือจิตมีสุขภาพจิตที่ดี กายย่อมดีด้วย
• ผู้แสวงหาความรู้ พึงฝึกฝนจิตใจของตนเอง

38. ทุกฺขธ สยติ โกธโน
คนมักโกรธ ย่อมอยู่เป็นทุกข์
จิตใจที่เต็มไปด้วยความโกรธ จึงเป็นจิตใจที่หาความสุขไม่ได้เลย

• คนโกรธย่อมเป็นทุกข์เมื่อเห็นศัตรูมีความสุข
• คนโกรธย่อมเป็นทุกข์กับการคิดหาทางทำลายผู้อื่น
• คนโกรธย่อมแสดงอาการทุรนทุรายเป็นทุกข์
• คนโกรธย่อมนั่ง นอนไม่เป็นสุข
• คนโกรธย่อมมีจิตใจที่เต็มไปด้วยความอาฆาต
• คนโกรธจะมีจิตใจที่เต็มไปด้วยความอิจฉาริษยาผู้อื่น

39. ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ
บุคคลหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้ผลเช่นนั้น

• คนจะปลูกพืชชนิดใด ย่อมเติบโตเป็นพืชชนิดนั้น
• คนที่ทำความดี ย่อมได้รับผลดี เป็นสิ่งตอบแทน
• คนทำความชั่ว ย่อมได้รับผลคือความทุกข์กาย และทุกข์ใจ
• คนทำความดี ย่อมอยู่เป็นสุขทั้งโลกนี้และโลกหน้า (สวรรค์, สุคติภูมิ)
• คนทำความชั่ว ย่อมอยู่เป็นทุกข์ทั้งโลกนี้และโลกหน้า (นรก, อบายภูมิ)

40. กลํยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ
ผู้ทำกรรมดี ย่อมได้รับผลดี ผู้ทำกรรมชั่ว ย่อมได้รับผลชั่ว

• คนทำความดี ย่อมได้รับการยกย่องสรรเสริญ
• คนทำความดี ย่อมมีคนเคารพนับถือ
• คนทำความดี ย่อมน่าศรัทธาเลื่อมใส ควรแก่การยกมือไหว้
• คนดี ย่อมควรค่าแก่การบูชาสักการะ
• คนดี จะไปที่ใด ย่อมไม่มีความเดือดร้อน
• คนทำความชั่ว ย่อมได้รับการติเตียน
• คนทำความชั่ว ย่อมขาดคนเคารพนับถือ
• คนทำความชั่ว ย่อมไม่น่าศรัทธาเลื่อมใส ไม่ควรแก่การยกมือไหว้
• คนชั่ว ย่อมไม่ควรค่าแก่การบูชาสักการะ
• คนชั่ว จะไปที่ใด ย่อมมีแต่ความเดือดร้อน