41. สาธุ ปาเปน ทุกฺกรํ
ความดี อันคนชั่วทำได้ยาก
ความดี เป็นสิ่งที่ยากจะทำได้ สำหรับคนชั่ว

• คนชั่วย่อมเห็นว่า ความดีเป็นสิ่งไม่ควรทำ
• คนชั่วย่อมเห็นว่า ความชั่วเป็นสิ่งที่ควรทำ
• คนชั่วย่อมเห็นว่า ความชั่วเป็นสิ่งที่นำสุขมาให้
• คนชั่วย่อมเห็นว่า สิ่งที่ตนทำเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
• คนชั่วย่อมทำอะไรโดยปราศจากความยั้งคิด
• คนชั่วย่อมแสวงหาความสุข บนความทุกข์ของผู้อื่น

42. นิสมฺม กรณํ เสยฺโย
คิดให้รอบคอบก่อนแล้วจึงทำดีกว่า

• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีกับการกระทำ
• คิดก่อนพูด จะเป็นผลดีกับการพูด
• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีการทำงาน
• ละผลงานที่ออกมา
• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีตนเองและส่วนรวม
• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีต่อหมู่คณะ
• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีต่อประเทศชาติ
• คิดก่อนทำ จะเป็นผลดีต่อมนุษย์โลก
• คิดก่อนทำ ก่อนพูด คือการใช้ปัญญาไตร่ตรอง ถูกผิด ควรไม่ควร เหมาะสมไม่เหมาะสม จึงเป็นสิ่งที่ดีกว่า

43. อปฺปมาโท อมตํ ปทํ
ความไม่ประมาท เป็นทางแห่งความไม่ตาย

• คนประมาทคือคนที่ขาดสติ
• คนประมาทคือคนที่ขาดความระมัดระวัง
• คนประมาทคือคนที่ทำอะไรไม่รอบคอบ
• คนประมาทคือคนที่ขาดการไตร่ตรองด้วยปัญญา
• คนประมาท เป็นคนที่มีสิทธิ์ตายได้ทุกเมื่อ
  • ตาย เพราะเสียชีวิต
  • ตาย จากคุณงามความดี (ไม่ทำความดี)

44. ตณฺหกฺขโย สพฺพทุกฺขํ ชินาติ
ความสิ้นตัณหาย่อมชนะทุกข์ทั้งปวง
การควบคุมตัณหา และการกำจัดตัณหา คือ ความอยากออกไปได้นั้น เป็นความสุขที่แท้จริง

• สาเหตุของความทุกข์คือ กามตัณหา ภวตัณหาและวิภวตัณหา
• อยากใน รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส เมื่อไม่ได้ ก็เป็นทุกข์
• อยากในกามารมณ์ เมื่อไม่ได้ก็เป็นทุกข์
• อยากมี อยากเป็นสิ่งที่ตนเองไม่มี ไม่ได้เป็น ก็เป็นทุกข์
• ไม่อยากมี ไม่อยากเป็นในภาวะที่ตนเองเป็นอยู่ ก็เป็นทุกข์
• ไม่อยากมี ไม่อยากเป็นในภาวะที่ตนเองเป็นอยู่ ก็เป็นทุกข์

45. ธมฺโม หเว รกฺขติ ธมฺมจารี
ธรรมะย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม

• ธรระย่อมป้องกันคนจากความชั่วทั้งปวง
• ธรรมะย่อมป้องกันมิให้คนตกนรกและอบายภูมิ
• ธรรมะย่อมป้องกันมิให้คนเกิดเป็นเปรต
• ธรรมะย่อมป้องกันมิให้คนเป็นอสุรกาย
• ธรรมะย่อมป้องกันมิให้คนไปเกิดเป็นสัตว์ดิรัจฉาน
• ธรรมะย่อมสิ่งเสริมให้คนมีความสุข ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
• ธรรมะย่อมคุ้มครองผู้ประพฤติธรรม จากอันตรายทั้งปวง

46. มาตาปีตุอุปฎฺฐานํ
การเลี้ยงดูมารดาบิดา

• พ่อแม่ให้กำเนิดเรา
• ลูกต้องเลี้ยงดูท่านตอบแทน
• พ่อแม่เลี้ยงดูเราตั้งแต่เล็นตนเติบใหญ่
• ลูกต้องคอยช่วยเหลือกิจการงานของท่าน
• พ่อแม่ให้การศึกษาที่ดีที่สุดแก่เรา
• ลูกต้องช่วยรักษาชื่อเสียงของวงศ์ตระกูล
• พ่อแม่แนะนำทางที่ดี(ทำดี)แก่เรา
• ลูกต้องประพฤติตนเป็นคนดี (เว้นชั่ว)
• พ่อแม่ห้ามมิให้เราเดินทางที่ผิด (ทำชั่ว)
• ลูกต้องตั้งใจเรียน เพื่อพ่อแม่ (เพื่อตนเอง)
• พ่อแม่คอยแนะนำเรื่องคู่ครองที่ดีให้เรา
• ลูกต้องรักษาน้ำใจอันประเสริฐของท่าน
• พ่อแม่มอบทรัพย์มรดก ที่ท่านสร้างมาตลอดชีวิตแก่เรา
• ลูกต้องทำบุญอุทิศให้ท่านเมื่อท่านล่วงลับไปแล้ว

47. วินโย จ สุสิกฺชิโต
วินัยที่ศึกษาดีแล้ว เป็นมงคลแก่ชีวิต

• คนใดมีวินัยในตนเอง คนนั้นมีแต่ความเจริญก้าวหน้า
• ครอบครัวใดมีระเบียบวินัยอยู่ ครอบครัวนั้นย่อมเจริญ
• องค์กรใดเคร่งครัดในระเบียบวินัย องค์กรนั้นย่อมตั่งมั่นถาวร
• สถาบันใดยึดมั่นในกฎระเบียบแบบแผน สถาบันนั้นย่อมมีความเจริญก้าวหน้า
• สังคมใด เป็นสังคมที่มีระเบียบ ยึดมั่นกฎกติกาของสังคม สังคมนั้นย่อมมีแต่ความเจริญและความสงบสุข
• ประเทศชาติใด ยึดมั่น เคร่งครัดในกฎระเบียบ (กฎหมาย) ของสังคม ย่อมทำให้ประเทศเจริญก้าวหน้า
  ประชาชนจะอยู่อย่างสงบสุข

48. อตีตํ นานฺวาคเมยฺย
ไม่ควรคิดคำนึงอดีตที่ผ่านไปแล้ว

• อดีต เป็นสิ่งที่ไม่สามารถย้อนกลับมาได้อีก
• อดีต ควรคิดเป็นเพียงบทเรียน
• อดีต เป็นสิ่งที่แก้ไขไม่ได้
• การคิดถึงอดีต ที่ผ่านมาแล้วจึงเป็นสิ่งที่ไร้ประโยชน์
• ปัจจุบันคือสิ่งที่ต้องทำให้ดีสุด เพื่ออนาคตที่ดีของตนเอง
• ใช้อดีตเป็นบทเรียน ใช้ปัจจุบันเป็นพื้นฐาน เพื่ออนาคตที่ดีงามและประสบความสำเร็จ ตามที่หวังเอาไว้

49. ทนฺโต เสฎฺโฐ มนุสฺเสสุ
คนที่ฝึกฝนตนเองดีแล้วเป็นผู้ประเสริฐสุด

• มนุษย์ที่ฝึกแล้ว ย่อมมีลักษณะ
• ฝึกกาย ให้อยู่ในกรอบของศีล 5 ข้อที่ 1-3 , 5
• ฝึกวาจา ให้อยู่ในกรอบของศีล 5 ข้อที่ 4
• ฝึกใจ ให้อยู่ในกรอบของสมาธิ
• คนที่ฝึกกาย วาจา และใจให้สมบูรณ์ได้แล้ว จึงประเสริฐกว่า คนอื่น
• คนที่ประเสริฐ คือประเสริฐด้วยคุณธรรม จริยธรรม

50. นตฺถิ สนฺติ ปรํ สุขํ
ความสุขที่ยิ่งกว่าความสงบย่อมไม่มี

• สงบกาย สุขกาย สงบวาจา สุขวาจา สงบใจ สุขใจ
• สงบกาย
  • ไม่มีการเบียดเบียนซึ่งกันและกัน
  • ไม่มีการฆ่ากันและกัน
  • ไม่มีการทำสงครามซึ่งกันและกัน
  • ไม่มีการแบ่งเชื้อชาติศาสนา อันเป็นชนวนให้เกิดสงคราม
• สงบวาจา
  • ไม่มีการพูดเท็จ ปด กับผู้อื่น
  • ไม่มีการพูดหยาบคายกับผู้อื่น
  • ไม่มีการพูดส่อเสียด ใส่ร้ายผู้อื่น
  • ไม่มีการพูดที่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน หรือรำคาญใจ
  • พูดแต่คำที่ก่อให้เกิด ความสงบสุขสบายใจทั้งเราและผู้อื่น